User Rating: 0 / 5

Star InactiveStar InactiveStar InactiveStar InactiveStar Inactive
 

แปลและเรียบเรียงโดย อรวรรณ สัมฤทธิ์เดชขจร

© Alexander Bär / Nature Communications 2017

ภาพที่ 1 หนอนกำมะหยี่ขณะพ่นน้ำเมือก

 

     นักวิทยาศาสตร์ค้นพบเมือกเหลวจากหนอนกำมะหยี่ (velvet worm) มีสมบัติน่าทึ่ง สามารถเปลี่ยนจากน้ำเมือกเหนียวเป็นเส้นใยที่แข็งตึงได้เมื่อได้รับแรงเฉือน และละลายน้ำกลับมาเป็นน้ำเมือกเหนียวได้ดังเดิม!

 

     หนอนกำมะหยี่เป็นหนอนขนาดเล็กที่บริเวณด้านข้างหัวของมันจะมีปุ่ม 2 ปุ่มซึ่งเป็นหัวฉีดน้ำเมือก เมื่อต้องการกำจัดศัตรูหรือล่าเหยื่อจะพ่นน้ำเมือกเหนียวใส่ (ภาพที่ 1) ทันทีที่เหยื่อดิ้นรน แรงที่เกิดขึ้นจะทำให้น้ำเมือกเหนียวกลายเป็นเส้นใยที่แข็งขึ้น จนในที่สุดเหยื่อก็หมดหนทางรอด

 

     นักวิทยาศาสตร์พบว่าน้ำเมือกนี้ประกอบด้วยโปรตีน กรดไขมัน และส่วนประกอบอื่นๆ รวมกันเป็นเม็ดกลมขนาดเล็กและสม่ำเสมอ (ภาพที่ 2) เมื่อเหยื่อดิ้น แรงที่เกิดขึ้นจะทำให้เม็ดกลมของโปรตีนและไขมันแตก โปรตีนจัดเรียงตัวเป็นเส้นใยยาว โดยมีค่าความแข็งตึงแรงดึง (tensile stiffness) ใกล้เคียงกับไนลอน ขณะที่ไขมันและน้ำเคลื่อนตัวออกด้านนอกเป็นปลอกหุ้ม เมื่อเวลาผ่านไป เส้นใยโปรตีนสามารถละลายในน้ำได้อีกครั้งและกลับมาเรียงตัวเป็นเม็ดกลมขนาดเล็กได้เหมือนตอนเริ่มต้น หากได้รับแรงอีกครั้งก็ยังคงเกิดกระบวนการซ้ำเดิมได้อีก

ภาพที่ 2 โมเดลการเกิดเส้นใยและการรีไซเคิลของน้ำเมือก

 

     นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าวันหนึ่งจะสามารถอาศัยหลักการของน้ำเมือกจากหนอนกำมะหยี่สังเคราะห์วัสดุรีไซเคิลชนิดใหม่ได้

 

สนใจอ่านข้อมูลเพิ่มเติมที่
•    Alexander Baer et al. Mechanoresponsive lipid-protein nanoglobules facilitate reversible fibre formation in velvet worm slime, Nature Communications (2017). DOI: 10.1038/s41467-017-01142-x
•    https://phys.org/news/2017-10-stiff-fibres-spun-slime.html